"ΟΙ ΑΡΜΟΔΙΟΙ ΤΟΥ Π.Ν. ΗΞΕΡΑΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΒΟΛΗ ΤΟΥ ΑΤΤΙΛΑ!"
ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟΝ (Ε.Χ)
ΠΡΟΣ:ΑΕΔ/ΔΙΚ
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΕΜΙΚΑ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ
ΣΧΕΤ.: Φ.204/15ΝΟΕ74/ΑΕΔ/ΔΙΚ
Ο ΠΧΗΣ (Μ) Ε.ΧΑΝΔΡΙΝΟΣ 3 ΕΓ/2
Ημερομηνία: 23 Δεκεμβρίου 1974
Εις εκτέλεσιν σχετικών, λαμβάνω την τιμήν να αναφέρω τα ακόλουθα:
ΠΕΡΙΟΔΟΣ 1-15 ΙΟΥΛΙΟΥ 1974
α) Το Α/Γ ΛΕΣΒΟΣ είχε προγραμματισθή διά μεταφοράν προσωπικού και υλικού, ΕΛΔΥΚ εις Κύπρον, με προβλεπόμενη ημερομηνία απόπλου την μεσημβρίαν της 12ης Ιουλίου 1974.
β) Η φόρτωσις επί του πλοίου ήρχισεν την πρωίαν της 11ης Ιουλίου και επερατώθη τας βραδυνάς ώρας της αυτής ημέρας
γ) Την μεσημβρίαν της 11ης Ιουλίου το πλοίον ειδοποιήθη τηλεφωνικώς, υπό του Αρχηγείου Ναυτικού ότι ο απόπλους του ανεβάλετο επό 24 ώρας, λόγω μη εγκαίρου φορτώσεως των προβλεπομένων υλικών. Σχετικόν σήμα επί τού αυτού αντικειμένου ελήφθη εις πλοίον την πρωίαν της 12ης Ιουλίου, δεδομένου ότι ως αναφέρθη η φόρτωσις είχεν περατωθή την προηγουμένην.
δ) Το πλοίον απέπλευσεν την μεσημβρίαν της 13ης Ιουλίου διά ΚΕΧΡΕΑΣ προς εποβίβασιν του μεταβαίνοντος εις Κύπρον προσωπικού ΕΛΔΥΚ. Από τας ΚΕΧΡΕΑΣ το πλοίον απέπλευσεν δι' Αμμόχωστον Κύπρου την 132200 με προβλεπομένην ημερομηνίαν κατάπλου την 170700.
ε) Την πρωίαν της 15ης Ιουλίου ευρισκομένην μετά των Αξ/κων συνοδών της ΕΛΔΥΚ εις δεξιόν κατάστρωμα του πλοίου, ότε περί την 09.30 προσήλθεν ο Υπόλογος Τηλεγραφητής και μου ανέφερε ότι, ως μετέδωσεν ο Ραδιοφωνικός Σταθμός Λευκωσίας, την πρωίαν εξεδηλώθη πραξικόπημα υπό της Εθνοφρουράς εναντίον του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου και ότι ο Αρχιεπισκόπος ήτο νεκρός. Πάραυτα ανήλθον επί της γέφυρας όπου και προσωπικώς διεπίστωσα την ορθότητα της πληροφορίας. Κατόπιν αυτού απεφάσισα όπως συνεχίσω την αποστολήν μου. Τας προθέσεις μου ανέφερα διά στόματος (ΛΕΣ 114/ΗΩΠ151020) εις Αρχηγείον Ναυτικού, το οποίον εν συνεχεία με διέταξε όπως συνεχίσω κανονικώς την αποστολή μου. Συγχρόνως με τα ανωτέρω διέταξα όπως ανέλθη επί του καταστρώματος μέρος πυρομαχικών και τούτον διότι την στιγμήν εκείνην δεν εγνώριζον τι ηδύνατο να συμβη πλησιάζων εις τας ακτάς της Κύπρου.
ΠΕΡΙΟΔΟΣ 16-19 ΙΟΥΛΙΟΥ 1974
ζ) Την πρωίαν της 16ης Ιουλίου αντελήφθην πολεμικόν σκάφος φέρον Κυπριακήν και Ελληνικήν σημαίαν να διέρχεται εις μικράν απόστασην από του πλοίου με πορείαν δυτικήν και με αρκετά υψηλήν ταχύτητα. Παρά τας καταβληθείσας προσπαθείας όπως αποκαταστήσω επαφήν δι' οπτικών σημάτων (προβολέως), ουδεμιάς απαντήσεως έτυχων. Ως διεπιστώθη, μετά τον κατάπλουν εις Αμμόχωστον, επρόκειτο περί του Π/Π ΛΕΒΕΝΤΗΣ το οποίον μετέβαινε εις Πάφον δι' ειδικήν αποστολήν.
η) Την μεσημβρίαν της αυτής ημέρας και ενώ το πλοίο ευρίσκετο νοτίως της Λεμεσού, διετάχθην υπό του Αρχηγείου Ναυτικού όπως ανατσρέψω και πλεύσω ίνα αγκυροβολήσω εις όρμον ΛΑΡΔΟ(ΛΙΝΔΟΣ) ΡΟΔΟΥ.
θ) Την μεσημβρίαν της 17ης Ιουλίου κι ενώ το πλοίον ευρίσκετο περί τα 20 ΝΜ νοτιο-ανατολικώς της Λίνδου, διετάχθην εκ νέου όπως πλεύσω εις Αμμόχωστον, ρυθμίζων ώστε να καταπλεύσω την 190500.
ι) Τας απογευματινάς ώρας της αυτής ημέρας έλαβον σήμαν (ΑΝ4465/ΗΩΠ 171355Β) υπό του Αρχηγείου Ναυτικού, εις ο διετάσσετο όπως τα προς εκφόρτωσιν υλικά θα υπεδεικνύωντο επί τόπου υπό του Ανσχου ΦΑΡΜΑΚΗ Χ. της 4ης ΜΕΟ του ΑΕΔ, ο οποίος θα μετέβαινε επί τούτου εις Κύπρον. Καθόριζεν επίσης όπως ο απόπλους του πλοίου εκτελεσθή αυθημερόν.
κ) Την 190400 κατέπλευσα εις Αμμόχωστον και ηγκυροβόλησα έμπροσθεν του λιμένος, περιμένοντας την επιβίβασιν του Πλοηγού, όστις αφίχθη την 05.00. Εις τας 05.30 εισήλθεν εις τον λιμέναν και προσέδεσα εις το υπάρχον κεκλυμμένον.
λ) Το πλοίον ανέμενον ο Γ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ μετά του απαιτουμένου προσωπικού και οχημάτων διά την εκφόρτωσιν και ο Υποπλοίαρχος ΓΟΥΛΕΑΣ επικεφαλής ομάδος ΟΥΚ διά την εκτέλεσιν ελέγχου υφάλων. Αργότερον, αφίχθη ο Αντ/χης Χ. ΦΑΡΜΑΚΗΣ ο οποίος με επληροφόρησεν ότι δεν θα εκφορτωθούν πυρομαχικά. Ειδικώς δια τα πυρομαχικά του ΣΞ επληροφορήθην ότι δεν υπήρχεν λόγος να εκφορτωθούν διότι, πέραν της Δγης του ΑΕΔ, δεν εχρειάζοντο δεδομένου ότι εκ των επιχειρήσεων των προηγουμένων ημερών είχεν περισυλλεγείν μεγάλη ποσότης όπλων και πυρομαχικών τελειοτάτου τύπου τσεχοσλοβακικής προελεύσεως. Εις το σημείον αυτόν αναφέρεται ότι ακριβώς εις τον καταπέλτην του πλοίου είχον τοποθετηθεί διά πρώτην φοράν, ως επληροφορήθην, δύο Αξ/κοί της Ειρηνευτικής Δυνάμεως του ΟΗΕ, προς έλεγχον του εκφορτωμένου υλικού.
μ) Περί την 191130 και καθον χρόνον ευρισκόμουν εις το διαμέρισμά μου συζητών μετά του Υπ/κτου της ΕΛΔΥΚ παρουσιάσθη εις (1) τελωνιακός υπάληλος ο οποίος ανέφερε ότι "Τούρκοι ένοπλοι συναθροίζονται εις το παλαιόν φρούριον της πόλεως, οι δε τουρκοκύπριοι εργάται του λιμένος εγκαταλείπουν τας εργασίας των μεταβαίνοντες και ούτοι μέσα στο φρούριο". Εκ της πληροφορίας αυτής ανησύχησα, πλην όμως με διαβεβαίωσαν ότι αι κινήσεις αυται ουδεμίαν ανησυχίαν πρέπει να εμπνέουν χαρακτηρισθήσαι ως επιθυμίαν των τουρκοκυπρίων να δημιουργήσουν θέμα λόγω της αντικαταστάσεως της ΕΛΔΥΚ. Προ της καταστάσεως αυτής και δεδομένου ότι εγένετο αντιληπτή η ύπαρξις πολυβόλου όπλου επί των επάλξεων του φρουρίου καταλήλως κεκαλυμμένον, διέταξα όπως εξοπλισθή μέρος των πυροβόλων του πλοίου, οι δε ομοχειρίες να ευρίσκονται μέσα εις αυτά, αλλά να δείχνουν ότι εργάζωνται. Περί την μεσημβρίαν και κατόπιν γενομένων συνεννοήσεων οι τουρκοκύπριοι εργάται επανήλθαν στας εργασίας των.
ν) Περί την 191400 προσήλθεν εις πλοίον ο Δντης Πληροφοριών της ΕΛΔΥΚ, ο οποίος με προσεκάλεσε όπως μεταβώμεν εις το θέρετρον Αξκων ΕΛΔΥΚ δι' έναν αναψυκτικόν. Κατ' αρχάς ηρνήθην την πρόσκλησιν, πλήν όμως, τελικώς την απεδέχθην διά λόγους τελείως τυπικούς. Μετά την άφιξήν μας εις ΚΑΟΑ και εις γενομένην συζήτησιν μου είπεν ότι υφίστανται πληροφορίες ότι οι τούρκοι προετοιμάζονται, επιβιβαζόμενοι πλοίων, δι' εκτέλεσιν αποβάσεως εις Κύπρον, αλλά κατόπιν εκτιμήσεως της καταστάσεως και της εκ του παρελθόντος πείρας τούτο δεν είναι αληθές, διότι και άλλες φορές επεβίβαζον στρατευματα και εφόρτωναν υλικόν εις τα πλοία δι' εκτέλεσιν ασκήσεων. Ωσαύτως, κατά την συζήτησιν, ελέχθη ότι την μεσημβρίαν εκυκλοφόρησε η φήμη ότι οι τούρκοι προέβησαν εις επιθετικάς ενεργείας, πλησίον της πράσινης γραμμής εις την Λευκωσίαν, με αποτέλεσμα να δημιουργηθή πανικός, να κλείσουν τα καταστήματα και έντρομοι οι κάτοικοι να εγκλειστούν εις τας οικίας των. Τούτο ως διεπιστώθη ήτο ανακριβές και εδημιουργήθη υπό του Ραδιοφωνικού σταθμού της Αγγλικής βάσεως της Λεμεσσού.
ξ) Μετά την παραμονή ημισείας ώρας εις το ΚΑΟΑ επέστρεψα εις πλοίον. Περί την 191800 το πλοίον απήρε του λιμένος Αμμοχώστου αφού επέβησαν 450 οπλίται της ΕΛΔΥΚ.
ο) Περί την 05.45 της 20ης Ιουλίου, εξήπνησα και έθεσα το ραδιόφωνον διά ν' ακούσω ειδήσεις, αι οποίαι μετεδίδοντο την 6ην πρωινήν. Αντί δια ελαφρά τραγούδια ήκουσα εμβατήρια. Εις το μυαλό μου αμέσως ήλθον τα ενδοκυπριακά γεγονότα και εσκέφθην ότι εναπήρχισαν τον εμφύλιον σπαραγμόν. Δεν επρόλαβα όμως να τελειώσω την σκέψην μου και ο Ραδιοφωνικός σταθμός της Λευκωσίας ανήγγειλε την Τουρκικήν εισβολήν, αρχίζοντας κάπως έτσι :
''Κυπριακέ Ελληνικέ Λαέ, οι τούρκοι, ο αιώνιος εχθρός μας, μας επετέθησαν τας πρωινάς ώρας υπουλως. Η κυβέρνησις εκήρυξεν γενικήν επιστράτευσιν". Συγχρόνως εκαλούσε άπαντας τους Ελληνοκυπρίους να ξεχάσουν τας διαφορές των και ενωμένοι να αντιμετωπίσουν τον κοινόν εχθρόν. Προ της ανωτέρω καταστάσεως ανήλθων επί της γεφύρας και διέταξα όπως το πλοίο στρέψει και λάβη ΝοτιοΔυτικήν πορείαν ίνα απομακρυνθή των ακτών της Κύπρου. Συγχρόνως εσήμανα συναγερμόν κα εκάλεσα τον επικεφαλής του τμήματος της ΕΛΔΥΚ, Αντ/ρχην Σταυρόπουλον εις τον οποίον αφενός εγνώρισα περί της τουρκικής αποβάσεως εις την Κύπρον, αφ' ετέρου τον παρεκάλεσα να διαθέση ορισμένους οπλίτας της ΕΛΔΥΚ δια τον εξοπλισμόν πυροβόλων τινών, τα οποία δεν ηδύνατο να εξοπλίση το πλοίον.
Παρ' αυτα διέταξεν προσκλητήριον της υπ' αυτόν δυνάμεως και δια των υφισταμένων του Αξκων την βοήθειαν του Υπάρχου και του Οπλονόμου, κατηρτήσθησαν ομοχειρίαι. Ούτο εντος μικρού χρονικού διαστήματος άπαν το πυροβολικόν του πλοίου ευρίσκεται εξοπλισμένο και έτοιμο προς δράσιν, δεδομένου όμως ότι μετά τον καταρτισμό των ομοχειριών εγένετο μικρά εκπαίδευσις διά τον τρόπον βολής και την γέμισιν των πυροβόλων.
π) Κατά την διάρκειαν που εγένοντο τα ανωτέρω, ελαμβάνοντο σήματα υπό του αρχηγείου Ναυτικού, τα οποία αφορούσαν εις την ετοιμότητα και ασφάλειαν των Ν. Μονάδων.
ρ) Την 09.20 ελήφθη σήμα υπό του Αρχηγείου Ναυτικού δια του οποιου το πλοίον διετάσσετο όπως πλεύση εις Λεμεσσόν δι' αποβίβασιν των επιστρεφόντων εις Ελλάδα οπλιτών.
Το σήμα τούτο ηκυρώθη.
σ) Την 09.40, του πλοίου ευρισκομένου περί τα 40 μίλια Ν.Δ της Πάφου, ελήφθη έτερον σήμα, κανονικόν, διά του οποίου το πλοίον διετάσσετο όπως πλεύση εις Πάφον δι' αποβίβασιν του προσωπικού της ΕΛΔΥΚ. Παραυτα ανέστρεψα πορείαν, εγνωστοποίησα εις τους επιβαίνοντας περί της νέας αποστολής μας, έδωσα οδηγίας διά την προετοιμασίαν αποβιβάσεως, ήτις θά εγένετο τη χρήσει Αποβατικών Ακάτων (ΑΒ/ΑΚ) και παρεκάλεσαν τον Ανσχην ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΝ να προετοιμάση του υπ' αυτόν οπλίτας δια την αποβίβασιν. Απεφασίσθη δε όπως η αποβιβασθησόμενοι οπλίται λάβουν μεθ' εαυτόν μόνον τους ατομικούς των σάκκους. Αργότερον δια σήματος (ΛΕΣ116/ΗΩΠ2012550) ητησάμην όπως διευκρινισθή εάν η αποβίβασις θα έδει να εκτελεσθή το ταχύτερον ή κατά την διάρκειαν της νυκτός. Επί ανωτέρω αιτήσεως ουδεμίαν απάντησις ελήφθη εις πλοίον.
τ) Ανευ απροόπτου την 1400 ηγκυροβόλησα εις Πάφον και πάραυτα ήρχισεν η αποβίβασις των οπλιτών δια της χρήσεως τριών εκ των τεσσάρων ΑΒ/ΑΚ. Καθ'ον χρόνον,ελάμβανε χώρα η αποβίβασις και συγκεκριμένως περί την 1430 ο Πάφου ελθών εις ραδιοτηλεφωνικήν επαφήν μετ'εμού ητήσατο την εκτέλεσιν πυρών εναντίον οικίας φερούσης υψωμένον την τουρκικήν σημαίαν και η οποία απετέλει, ως με επληροφόρησεν το Διοικητήριον των τουρκοκυπριακών δυνάμεων της περιοχής.
Κατ'αρχάς, ευρέθην εις δύσκολον θέσιν διότι ουδεμία πληροφορία υφίστατο περί ενάρξεως εχθροπραξιών μεταξύ Ελλάδος-Τουρκίας, πλήν όμως εν συνεχεία συνειδητοποιών τας αιτήσεις του Δ/του της Εθνοφρουράς ως απαιτουμένος και γενομένου αντιληπτού, οτι εν περιπτώσει καθ'ην πλοίον δεν θα περιορίζετο εις παρακολούθησιν της αποβιβάσεως,αλλά θα εθεώρη ταύτην ως εχθρικήν ενέργεια και ως τοιάυτην θα την αντιμετώπιζεν,αναλαμβάνων πλήρως τας απορρεούσας ευθύνας απεφάσισα εξ ιδίας πρωτοβουλίας, όπως ικανοποιήσω την αίτησιν του Διοικητού της Εθνοφρουράς και εκτελέσω βολή εναντίον του αιτηθέντος στόχους, καίτοι εγνώριζα οτι αυτή δεν θα ήτο ακριβής.Ούτω το πλοίον ήρχισεν να βάλη την 201530 και εσυνέχισεν ταύτην κατά διαστήματα μέχρι της 201730.Περί την 1600 επέβη του πλοίου ο Σημ/ρος ΣΕΑ/Μ ΠΑΛΑΙΣΤΡΟΣ Διοικητής του Ν.Σταθμού Πάφου, με οδηγίας εις ποίον ακριβώς σημείον να συγκεντρώσω το πύρ. Ούτος μετ'ολίγον απεβιβάσθη.
Την 201645,ήτοι μετά πέρας αποβιβάσεως των οπλιτών ο Διοικητής της Εθνοφρουράς ητήσατο όπωςεπιβιβασθή του πλοίου.Τούτο εγένετο αποδεκτόν.Επέβη δε ίνα αυτοπροσώπως αιτήση όπως συνεχίσω την βολήν, δεδομένου ότι με το πέρας αποβιβάσεως είχα σαφείς εντολάς όπως αποπλεύσω πάραυτα. Την 201745 ο Διοικητής απεβιβάσθη εις την ξηράν και το πλοίον απήρε την 1800. Εβλήθησαν περί τα εννεακόσια βλήματα των 40ΜΜ. Αποτελέσματα βολής τυγχάνουν άγνωστα εις εμέ.
υ) Από την Πάφον το πλοίον εκινήθη επί 6ωρον με νοτίαν πορείαν και εν συνεχεία δυτικήν, μέχρις εισόδου μου εις Ελληνικόν FIR ότε εκινήθη πρός Σητείαν όπου κατέπλευσεν ΝΣ την 232100 εντεχθέν εις την Ο.Ε25.3. Την 210430 ογδοήκοντα περίπου μίλια νοτιοδυτικώς της Πάφου ενετοπίσθη και ανεφέρθη Αμερικανική δύναμις κρούσεως αποτελουμένης εξ ενός (1) Aεροπλανοφόρου, 2 αντιτορπιλλικών και ενός βοηθητικού. Ωσαύτως δύο ή τρείς φοράς διήλθεν εις μικράν απόστασιν εκ του πλοίου Αμερικανικόν αεροσκάφος αναγνωρίσεως τύπου ORION.
ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
φ) Κατά την γνώμην μου υπήρχον πληροφορίες επί των τουρκικών ενεργειών ή επί των πιθανών τουρκικών ενεργειών της 20ης Ιουλίου δια τους ακολούθους λόγους:
(1) Υφίστατο πληροφορία ότι οι τούρκοι επεβιβάζοντο επί πλοίων (υλικόν και οπλίται).
(2) Εσκεμμένως ή όχι ο Ραδιοφωνικός Σταθμός της Αγγλικής βάσεως μετέδωσεν ψευδή πληροφορίαν περί τουρκικών ενεργειών εις πράσινην γραμμήν Λευκωσίας.Δια της ενεργείας των αυτής οι Αγγλοι,αν και εν συνεχεία υπεστήριξαν, ως εκυκλοφόρησεν, την τουρκικήν απόβασιν δια της αποστολής του Ε/Π ΕΡΜΗΣ,προσεπάθησαν δια της ψευδούς αυτής ενεργείας, κατά την γνώμην μου, να αφυπνισουν τους Ελληνας περί της ενδεχομένης επεμβάσεως των τούρκων περί της οποίας πιστεύω εγνώριζον, πλήν όμως ουδέν κατώρθωσαν.
(3) Αμφότερα τα ανωτέρω πιστεύω ότι, δεν τα εκμεταλλεύθησαν οι αρμόδιοι δι'αγνώστους εις εμέ λόγους.
χ) Κατά την άποψίν μου αποστολή τοιάυτης φύσεως, ως αυτή ήτις διετάχθη να εκτελέση το Α/Γ ΛΕΣΒΟΣ την 20ην Ιουλίου 1974, θα έδει να εκτελεσθή υπό συνοδείαν, λαμβανωμένων υπ'όψιν ότι το πλοίον αφ'ενός εστερείτο κυρίου οπλισμού δι'αντιμετώπισιν απειλής εκ πλοίων επιφανείας και αφ'ετέρου της αδυναμίας επανδρώσεως, λόγω υφισταμένης Ο.Δ. ειρήνης και αυτής ελλειπούς,του συνόλου του Α/Α οπλισμού, δι'αντιμετώπισιν απειλής εξ' αέρος. Λόγω όμως της επικρατούσης καταστάσεως δεν απεφάσισα να αιτήσω προστασίαν περιορισθείς, ως προς τον χρόνον αποβιβάσεως των οπλιτών.
ψ) Επί του θέματος της εκτελέσεως βολής εναντίον των τουρκοκυπριακών θέσεων πλέον των όσων ανεθέρθησαν, έχω να προσθέσω ότι από της στιγμής που διετάχθην όπως αναστρέψω δια Πάφον, εθεώρησα ότι το πλοίον συμμετείχε αδιακρίτως εάν έφερε Ελληνικήν Σημαίαν, ενεργώς εις οιονδήποτε είδος επιχειρήσεων,είτε αμυντικάς είτε επιθετικάς, ελάμβανον χώραν εις Νήσον.
ω) Τέλος περαίνων την εν λόγω έκθεσιν επιθυμώ να αναφέρω οτι ως διεπίστωσα το ηθικόν του Έλληνος, η ψυχραιμία και η τόλμη αυτού ευρίσκεται εις υψηλόν βαθμόν.Δεν θα ήτο υπερβολή να γράψω ότι άπαντες οι επιβαίνοντες του πλοίου Αξ/κοι,Υπαξ/κοι και οπλίται εν ουδεμία περιπτώσει απώλεσαν το θάρρος των και την πίστιν προς προς τα ιδεώδη της φυλής.Ιδιαιτέρως εθαύμασα το θάρρος των επαναπατριζομένων οπλιτών του Σ.Ξ, οίτινες καίτοι είχον συνειδητοποιήσει ότι επέστρεφον είς τας οικίας των, με έξαλλον ενθουσιασμόν και αλλαλαγμούς χαράς εδέχθησαν την, από του στόματός μου,πληροφορίαν περί της επανόδου των εις Κύπρον, προς ενίσχυσιν των μαχομένων συναδέλφων των εναντίον των εχθρών του γένους.Το μόνο λυπηρόν γεγονός υπήρξεν ο αιφνίδιος θάνατος του πολιτικού υπαλλήλου ΔΑΜΙΑΝΟΥ Μιχαήλ, ο οποίος προφανώς λόγω συγκινήσεως εκ των διατρεξάντων, απεβίωσεν περί την 210315 συνέπεια καρδιακής προσβολής.
Πηγη:http://clubs.pathfinder.gr/XANDRINOS/228761ΠΩΣ ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ ΕΧΑΣΑΝ 80 ΑΝΔΡΕΣ
Τις πρωινές ώρες της Κυριακής 21 Ιουλίου 1974, τρία τουρκικά αντιτορπιλικά, το "Κοτσάτεπε" (τύπου Γκίρινγκ-Φραμ ΙΙ, Κυβερνήτης Αντιπλοίαρχος Γκιουβέν Ερκαγιά ΤΝ) και δύο τύπου Γκίρινγκ-Φραμ Ι, το "Μ.Φεβζί Τσακμάκ" και το "Αντάτεπε" (Κυβερνήτης Αντιπλοίαρχος Ριζά Νουρ Οντζού ΝΤ), βομβάρδιζαν στόχους της ακτής, προστατεύοντας τα αποβατικά σκάφη και παρέχοντας πυρά υποστηρίξεως στα αποβατικά τμήματα πεζικού που βρίσκονταν ήδη στην ακτή στην περιοχή της Κυρήνειας, στη Β. ακτή της Κύπρου.
Κατά τις 10.00 το Γ.Επιτελείο στην Άγκυρα σήμανε προς τα τρία Αντιτορπιλικά τις γεωγραφικές συντεταγμένες μιας Ελληνικής νηοπομπής, η οποία έπλεε κατευθυνόμενη προς Κύπρο. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες από τα αναγνωριστικά αεροσκάφη, η Ελληνική νηοπομπή αποτελείτο από 8 έως 9 μεταγωγικά έμφορτα στρατού, υλικού, εφοδίων και πυρομαχικών τα οποία συνοδεύονταν από πολεμικά πλοία. Το σήμα προς τα τουρκικά Αντιτ/κα έκλεινε, λέγοντάς τους ότι "μπορούσαν να επιτεθούν" (sic).Τα τρία Αντιτορπιλικά με διοικητή τον Πλοίαρχο Ιρφάν Τινάζ ΤΝ, ο οποίος επέβαινε στο "Αντάτεπε", σταμάτησαν τον βομβαρδισμό και κατευθύνθηκαν προς τα Δυτικά, πλέωντας κατά μήκος της βόρειας Κυπριακής ακτής.
Σχεδόν αμέσως, έφθασε ένα νέο σήμα από την Άγκυρα, μετατρέποντας τους κανόνες εμπλοκής κατά το ότι τα τρία Αντιτορπιλικά θα έπρεπε να επιτεθούν και να καταστρέψουν μόνο πλοία πού έφεραν την Κυπριακή σημαία, ενώ τα πλοία της νηοπομπής, εάν έφεραν την Ελληνική σημαία, έπρεπε πρώτα να διαταχθούν να αναστρέψουν και να εγκαταλείψουν την περιοχή. Επίθεση εναντίων τους και βύθισή τους θα γινόταν μόνο αν δεν συμμορφώνονταν με την διαταγή αυτή.Στις 11.30 η παραπάνω κανόνες εμπλοκής μετετράπησαν εκ νέου και τα τρία Αντιτορπιλικά διατάσσοντο να ανοίξουν πυρ εναντίων όλων των πλοίων που έφεραν την Ελληνική σημαία και τα οποία θα συνέβαινε να βρίσκονται μέσα στην "απηγορευμένη" περιοχή.
Σύμφωνα με νέες πληροφορίες από τα αεροσκάφη αναγνωρίσεως, η Ελληνική νηοπομπή έδειχνε να αποτελείται από 11 εμπορικά πλοία συνοδευόμενα από 9 πολεμικά. Λίγο αργότερα, στις 12.18 νέα περιγραφή της νηοπομπής θα αναφέρει ότι αποτελείται από 9 αποβατικά σκάφη και 5 συνοδά πολεμικά.Τα 3 Αντιτορπιλικα έφθασαν στις 12 στο ακρωτήριο Αρβανίτης, το δυτικότερο σημείο της Βόρειας Κυπριακής ακτής και έστρεψαν προς νότο προσδοκώντας να έλθουν σε οπτική επαφή με την Ελληνική νηοπομπή.
SOS...ΕΠΙΘΕΣΗ
Τουρκικές πηγές αναφέρουν ότι, εκείνη την ώρα, τα Αντιτορπιλικά ανέφεραν στη Άγκυρα ότι μόλις είχαν υποστεί επίθεση από 3 παράκτια περιπολικά και ότι, κατά την επακολουθήσασα συμπλοκή δύο από τα τρία είχαν βυθιστεί ενώ το τρίτο είχε διαφύγει προς την ακτή.Υπάρχει κάτι το παράδοξο σε όλα αυτά - εκτός εάν οφείλεται σε σφάλματα των πηγών - διότι δεν υπήρχαν Κυπριακά - και βέβαια ούτε ελληνικά - περιπολικά στην περιοχή, η δε μόνη ναυτική απώλεια που είχε αναφερθεί μέχρι στιγμής ήταν της μικροσκοπικής τορπιλακάτου του υποπλοιάρχου Ε.Τσολάκη που είχε βυθιστεί τα ξημερώματα της προηγουμένης από αεροσκάφη έξω από το λιμάνι της Κυρήνειας - δηλαδή περισσότερο από 60 μίλια ανατολικά από το αναφερόμενο σημείο επιθέσεως και 31 ώρες νωρίτερα - όταν προσπάθησε να επιτεθεί στα σκάφη της αποβάσεως. Παραλλάσσοντας το ακρωτήριο Αρβανίτης και παίρνοντας πορεία προς το νότο ούτε τα ραντάρ των Αντιτορπιλικών ούτε οι οπτήρες στις γέφυρές τους μπόρεσαν να διακρίνουν κάποια νηοπομπή. Μόνο μετά από επίμονη έρευνα εντόπισαν 3 εμπορικά πλοία.
Τα δύο έπλεαν ήσυχα και αμέριμνα προς την Πάφο ενώ το τρίτο κατευθυνόταν ενώ το τρίτο κατευθυνόταν προς την Λιβύη, ακολουθώντας μία πορεία που, μέσα σε λίγα λεπτά θα το έβγαζε εκτός της "απηγορευμένης περιοχής".Η Άγκυρα διέταξε τα Αντιτορπιλικά να διατάξουν την "ελληνική νηοπομπή" να αναστρέψει και σε περίπτωση μη συμμορφώσεως να την βυθίσουν. Εάν η νηοπομπή ανέστρεφε, εγκαταλείποντας την περιοχή, τα Αντιτορπιλικά θα έπρεπε να επιστρέψουν στη περιοχή της αποβάσεως και να συνεχίσουν τον βομβαρδισμό των στόχων ξηράς στη περιοχή της Κυρήνειας.
Επειδή όμως όλα αυτά ήταν τελείως αντίθετα προς την πραγματική εικόνα στην περιοχή, τα Αντιτορπιλικά ζήτησαν από τα αναγνωριστικά αεροσκάφη να εκτελέσουν άλλη μία πτήση επάνω από την περιοχή και να αναφέρουν ότι έβλεπαν. Σε λίγα λεπτά, ένα αεροσκάφος πέταξε από πάνω τους και επιβεβαίωσε ότι τα δύο εμπορικά ήταν πράγματι εμπορικά, ότι δεν έφεραν σημαία, ότι είχαν κάποιο φορτίο - που δεν αναγνωρίστηκε - σκεπασμένο στο κατάστρωμα, ότι το όνομα του ενός ήταν "LINE MESSINA", ότι δεν υπήρχε τίποτε το ασύνηθες και ότι "...αυτά ήταν όλα και όλα τα πλοία, όλη η νηοπομπή ευχαριστούμε λοιπόν και γεια σας over and out..."
Παρόλα αυτά, εδώ ακριβώς αρχίζουν τα εκπληκτικά...
Η Άγκυρα επανέλαβε την διαταγή επιθέσεως με την μόνη διαφορά τώρα ότι το πρώτο πλήγμα θα δινόταν από την τουρκική αεροπορία, ότι τα Αντιτορπιλικά έπρεπε να παραμείνουν εκτός του τομέως ενέργειας των αεροσκαφών και ότι θα επιτίθεντο μετά την αναχώρηση των τελευταίων.
Στις 13.30, η "ελληνική νηοπομπή" ανύποπτη έπλεε προς τα ανατολικά, προς το λιμένα προορισμού της, ενώ οι ασυρματιστές των 2 πλοίων αντήλλασσαν, από τα ραδιοτηλέφωνα, αστεϊσμούς στην ιταλική. Τα τρία Αντιτορπιλικά, τηρώντας μία απόσταση 25-30 μιλίων από τη "νηοπομπή" περιπολούσαν μεταξύ του ακρωτηρίου Δρέπανον και της Πάφου, ήτοι περίπου 5 μίλια βορείως και περίπου 10 μίλια δυτικά της Πάφου.
Στις 14.15, τρία σμήνη της τουρκικής αεροπορίας, από συνολικά 48 αεροσκάφη, οπλισμένα με ρουκέτες και βόμβες περνούσαν από τον τελευταίο έλεγχο πριν την απογείωσή τους από τρία διαφορετικά αεροδρόμια. Ήταν τα σμήνη 181 από την Αττάλεια, 141 από το Μουρτενέ και 111 από το Εσκί Σεχίρ. Θα απογειώνονταν διαδοχικά κατά κύματα και καλύπτοντας την απόσταση από το στόχο σε περίπου 45 λεπτά, θα επιτίθεντο και θα τον κατέστρεφαν. Ο στόχος ήταν η "ελληνική νηοπομπή". Περιττό να αναφερθεί βέβαια ότι η μεγαλύτερη προτεραιότητα είχε δοθεί στην καταστροφή πρώτα των συνοδών πολεμικών της νηοπομπής.Στις 15.00 το πρώτο σμήνος εντόπισε 3 πολεμικά πλοία.
Στις 15.05 τα αεροσκάφη επετέθησαν με ρουκέτες. Τα πολεμικά απάντησαν με αντιαεροπορικά πυρά. Η κατάσταση θαλάσσης και αέρος ήταν σχετικά μέτρια ζωηρεύοντας λίγο, σιγά-σιγά.Πρώτο το "Κοτσάτεπε" δέχτηκε πλήγμα από ρουκέτα που κατέστρεψε το ΚΠΜ (κέντρο πληροφοριών μάχης).Είναι εξαιρετικά δύσκολο να διακρίνεις τα χαρακτηριστικά σήματα ενός αεροσκάφους που κινείται με 700 χλμ. την ώρα. Και βέβαια ακόμη δυσκολότερο, σχεδόν αδύνατο θα έλεγε κάποιος, όταν αυτό εφορμά εναντίων σου εκτοξεύοντας ρουκέτες. Πάντως, αυτά τα επιτιθέμενα αεροσκάφη ήταν τύπων με τους οποίους οι ΗΠΑ εξόπλιζαν όλους τους συμμάχους των περιλαμβανομένης και της Ελλάδας. Ανεξάρτητα όμως, από όλα αυτά οι οπτήρες του "Αντάτεπε" κατόρθωσαν να δουν και να επαληθεύσουν τα τουρκικά σήματα των αεροσκαφών. Η Άγκυρα ειδοποιήθηκε με ραδιοτηλέφωνο, ότι τα επιτιθέμενα αεροσκάφη ήταν, πιθανώς, τουρκικά.
ΓΕΛΙΑ ΚΑΙ ΚΟΡΟΪΔΙΕΣ
Οι επιθέσεις των αεροσκαφών δεν σταμάτησαν παρά τις τουρκικές σημαίες που ήταν εμφανέστατα υψωμένες στους ιστούς των πλοίων. Στη πραγματικότητα οι πιλότοι είχαν προειδοποιηθεί για κάτι τέτοια κόλπα και τρικ του εχθρού. Και έτσι ανέφεραν στις βάσεις τους ότι τα εχθρικά πλοία είχαν υψώσει τουρκικές σημαίες αλλά, παρόλα αυτά, δεν είχαν καταφέρει να ξεγελάσουν κανέναν.
Πριν αποπλεύσουν τα Αντιτορπιλικά από τη περιοχή της αποβάσεως, το "Τσακμάκ" είχε ανασύρει από τη θάλασσα κοντά στην Κυρήνεια, ένα νεαρό τούρκο πιλότο που το αεροπλάνο του είχε καταρριφθεί. Αυτός, κατόρθωσε να μιλήσει από το ραδιοτηλέφωνο με τα αεροσκάφη. Τους έδωσε τα στοιχεία του και τους είπε ότι επιτίθεντο εναντίων τουρκικών πολεμικών πλοίων. Οι πιλότοι ζήτησαν να τους πει το σύνθημα. Ο νεαρός δεν είχε ιδέα διότι είχε καταρριφθεί πριν από την τελευταία αλλαγή συνθήματος. Έτσι τα λόγια του συνάντησαν γέλια και κοροϊδίες.
Με θαυμασμό οι πιλότοι έλεγαν: "Άκου τι ωραία τουρκικά μιλάει...". Τα αεροσκάφη συνέχισαν τις επιθέσεις...Λίγο πριν την επίθεση ο πλοίαρχος Ιρφάν Τινάζ είχε μεταφέρει το σήμα του από το "Αντάτεπε" υψώνοντάς το στο "Τσακμάκ". Τώρα πλέον, διέταξε τα δύο πλοία να κλείσουν το σχηματισμό τους κα να πλεύσουν προς βορά συνεχίζοντας να βάλλουν κατά των αεροσκαφών, εγκαταλείποντας το άτυχο "Κοτσάτεπε" το οποίο, εντωμεταξύ, δέχτηκε 4 ακόμη πλήγματα από ρουκέτες. Ένα μηχανοστάσιο και ένα λεβητοστάσιο ήταν ήδη εκτός λειτουργίας όπως και τα ραντάρ και οι ασύρματοί του.
Η γέφυρα είχε επίσης πληγεί. Μία ρουκέτα κατέστρεψε τον κύριο ηλεκτρικό πίνακα διανομής και το πλοίο στερήθηκε οποιασδήποτε δύναμης απαραίτητης όχι μόνο για την πρόωσή του αλλά έστω για την λειτουργία των αντλιών καταπολέμησης των πυρκαγιών. Δέκα λεπτά μετά την πρώτη επίθεση, το πρωραίο δίδυμο πυροβόλο των 5'' σίγησε. Μερικά λεπτά αργότερα, το "Αντάτεπε" δέχθηκε ένα πλήγμα, όχι τόσο σοβαρό μεν αλλά που στέρησε το Αντιτορπιλικό από τα ραντάρ του και προξένησε εκτεταμένες βλάβες στην υπερκατασκευή, ενώ το "Τσακμάκ" υφίστατο και αυτό ελαφρότερες ζημίεςΤα αεροσκάφη, βλέποντας ότι το "Κοτσάτεπε" φλεγόταν και ήταν σχεδόν τελείως ανυπεράσπιστο, εστράφησαν με κάποια κωμική σπουδή, στο να το αποτελειώσουν αντί να επιδιώξουν να επιτύχουν περισσότερα πλήγματα αχρηστεύοντάς τα τελείως στα υπόλοιπα 2 Αντιτορπιλικά. Προφανώς, τα δύο τελευταία απαντούσαν ακόμη με τα πυροβόλα τους στις επιθέσεις...
Ανεξάρτητα πάντως από τα οποιαδήποτε κίνητρα των τούρκων πιλότων, οι τελευταίοι με αυτήν την ασυνήθιστη στάση τους συνέβαλαν στο να διασωθούν 2 - το "Αντάτεπε" μισοαχρηστευμένο και σχεδόν εκτός μάχης και το "Τσακμάκ" με μικρές ζημιές- πλοία του τουρκικού ναυτικού. Και αυτό, γιατί κάτω από οποιεσδήποτε άλλες συνθήκες, είναι σίγουρο ότι 48 σύγχρονα αεροσκάφη θα αποτέλειωναν μέσα σε λίγα λεπτά 3 τριαντάχρονα Αντιτορπιλικά που έφεραν ξεπερασμένα οπλικά συστήματα.
Τα αεροσκάφη συνέχισαν να επιτίθενται στο "Κοτσάτεπε" εμποδίζοντας έτσι την εγκατάλειψη πλοίου από το πλήρωμά του που φοβόταν ότι μόλις εμφανιζόταν θα του επιτίθεντο με πολυβολισμούς. Τελικά η εγκατάλειψη πλοίου έγινε στις 16.15. Ευτυχώς τα αεροσκάφη δεν πολυβόλησαν το προσωπικό. Το Αντιτορπιλικό βυθίστηκε στις 22.00 περίπου. Από τους επιβαίνοντες 16 Αξκους ήσαν νεκροί οι 13 ήτοι το 81% και από τους 273 του πληρώματος ήσαν νεκροί οι 51 ήτοι το 19%. Δεν έχει γίνει γνωστός ο ακριβής αριθμός των άλλων 2 Αντιτορπιλικών.
Τα σμήνη ανέφεραν στο Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας στην Άγκυρα ότι η "η τουρκική αεροπορία επετέθη στα πλοία που μετέφεραν ενισχύσεις στην Πάφο και βύθισαν το ένα από αυτά".
"Στο γραφείο του πρωθυπουργού στην Άγκυρα, ενθουσιασμένοι οι άνθρωποι αγκάλιαζαν ο ένας τον άλλο φωνάζοντας "Ζήτω, τα αγόρια μας, πετύχαμε". Η πρωτεύουσα πήρε βαθιές αναπνοές...Η νηοπομπή είχε αναγκασθεί να σταματήσει".
Το γραφείο δημοσίων σχέσεων και τύπου, του γενικού επιτελείου (Εθνικής Αμύνης) στην Άγκυρα, εξέδωσε την ακόλουθη ανακοίνωση:
"Παρόλες τις φιλικές προειδοποιήσεις οι οποίες συνεχώς εκδίδονταν μέχρι σήμερα το απόγευμα, μία μεγάλη Ελληνική αποβατική νηοπομπή, συνοδευόμενη από ελληνικά πολεμικά αεροσκάφη, κατόρθωσε να διεισδύσει στη περιοχή η οποία είχε κηρυχθεί "Απαγορευμένη" από της εσπέρας της 20ης Ιουλίου, και να καταπλεύσει στις 16.00, στα ανοικτά της Πάφου. Η νηοπομπή απήντησε με πυκνά πυρά στις προειδοποιήσεις της αεροπορίας μας και του ναυτικού μας και άρχισε να αποβιβάζει στρατεύματα στη Πάφο. Η αποβίβασις απετράπη μετά από επιθέσεις της τουρκικής αεροπορίας στον λιμένα της Πάφου. Οι επιθέσεις της αεροπορίας μας προξένησαν βαριές απώλειες στα πολεμικά και τα αποβατικά πλοία της νηοπομπής".
